Thứ Sáu, 20/11/2026 Đăng nhập

Nghe chuyện xưa kể về những que kem mát lạnh đất Hà thành

Từ chiếc khuôn đồng chạy bằng gas đến những quán nhỏ ven hồ, hành trình của kem đã dệt nên một nét văn hóa rất riêng giữa lòng thủ đô.

Nguyễn Tùng Linh1 giờ trước6 phút đọc
Dấu chân của que kem đầu tiên

Có những buổi chiều dạo bước quanh khu vực bờ hồ, gió phả vào mặt từng đợt se lạnh nhưng người ta vẫn thấy từng dòng người nối đuôi nhau chờ đợi một que kem mát rượi. Cảnh tượng ấy quen thuộc đến mức dường như đã trở thành phản xạ tự nhiên của bất kỳ ai sống ở mảnh đất này. Thế nhưng, nếu thử ngồi lại bên một góc quán quen và hỏi: món kem ấy đã bắt đầu hành trình của mình ở Hà Nội tự bao giờ, có lẽ không ít người sẽ phải ngập ngừng suy nghĩ.

Ở miền Nam, người ta hay gọi thân thương là "cà-rem", còn người phương Bắc thì chỉ gói gọn trong một chữ "kem" ngắn gọn. Dù cách gọi có khác đôi chút, cả hai đều bắt nguồn từ danh từ "crème" của người Pháp khi họ mang theo nếp sống và văn minh phương Tây vào Việt Nam. Một quy luật tự nhiên rất rõ ràng: một xứ sở nhiệt đới muốn làm ra những que kem buốt giá thì chắc chắn phải đợi cho đến khi nhà máy điện xuất hiện.

Thế nhưng, câu chuyện về những que kem có hình dáng thon dài cầm tay lại rẽ sang một hướng khác thú vị hơn nhiều.

Dấu chân của que kem đầu tiên

Vào khoảng năm 1940, những toán lính Nhật Bản cùng các thương nhân bắt đầu đặt chân đến Hà Nội. Chính họ là những người đã mang hình thức kem que du nhập vào đời sống thị thành. Bạn có hình dung được không, cửa tiệm bán kem que đầu tiên của mảnh đất kinh kỳ khi ấy do một ông chủ người Nhật mở ra, nằm ngay cạnh vị trí của sàn giao dịch vàng Techcombank thời điểm hiện tại. Từ góc phố nhỏ bé ấy, cảm giác cắn từng miếng kem mát lạnh, buốt tận chân răng dần dần len lỏi vào nếp sinh hoạt thường ngày và nhanh chóng chiếm trọn cảm tình của người dân.

Trong khi kem que được người Nhật phổ biến thì trước đó, kem cốc lại là phong vị thịnh hành do người Pháp mang tới. Dấu tích quán kem cốc cổ xưa nhất đất Hà thành từng nằm lặng lẽ ở mạn bờ hồ. Ít ai còn nhớ rằng, vị trí tọa lạc ban đầu của quán kem lịch sử này chính là khu Bách Hóa Tổng Hợp vang bóng một thời, nơi mà giờ đây là trung tâm thương mại Tràng Tiền Plaza sầm uất.

Ký ức ngọt ngào mang tên Cẩm Bình

Ngược về giai đoạn cuối thập niên 1940, bức tranh ẩm thực Hà Nội xuất hiện thêm một cái tên sáng giá: quán kem Cẩm Bình tại số 56 phố Huế. Mở cửa từ năm 1947, tiệm kem lấy tên theo một ngôi làng ở Hải Dương – quê hương của người sáng lập.

Suốt một thời gian dài, Cẩm Bình gần như là hiệu kem nổi danh nhất nhì chốn thị thành. Dù nắng gắt như đổ lửa hay những ngày mùa đông lạnh buốt, thực khách vẫn nhẫn nại xếp thành hàng dài để chờ tới lượt. Điểm thu hút của quán không chỉ nằm ở không gian rộng rãi được trang bị dàn quạt trần thuộc hàng xa xỉ lúc bấy giờ, mà cốt lõi vẫn là hương vị khiến người ta vương vấn khôn nguôi.

Cẩm Bình nức tiếng nhất với hai món kem que: sữa dừa và cốm nguyên hạt. Que kem sữa dừa mang sắc trắng muốt cùng vị béo bùi ngầy ngậy, trong khi kem cốm lại điểm xuyết những hạt cốm xanh thơm mùi nếp mới đồng quê. Ngoài kem que, quán còn phục vụ kem cốc – hay còn gọi là kem quả – phối hợp năm gam màu đại diện cho ngũ quả. Đặc sắc nhất phải kể đến kem bát: phần đế bánh quế giòn tan bao bọc lấy lớp kem cốm xốp mịn, vừa thơm ngọt vừa thanh mát, tạo nên một phong vị độc đáo ăn sâu vào tâm trí thế hệ đi trước.

Thời ấy, quy trình sản xuất vẫn còn thô sơ nhưng đầy tính cơ khí. Máy làm kem của tiệm là cỗ máy to lớn chạy bằng gas do người Pháp để lại, sử dụng những chiếc khuôn bằng ống đồng có phễu rót. Vào mùa hè cao điểm, cỗ máy phải vận hành liên tục không nghỉ để đáp ứng nhu cầu cực lớn của người dân, mỗi ngày cho ra lò khoảng 1.600 que kem.

Những góc hồ lưu dấu thời gian

Bên cạnh Cẩm Bình, ký ức của người Hà thành xưa còn ghi dấu những thương hiệu danh tiếng khác như Hồng Vân hay Long Vân. Tọa lạc tại dãy nhà nhìn thẳng ra vòi phun nước bờ hồ, hai tiệm kem này từng là điểm hẹn quen thuộc của biết bao tâm hồn yêu ẩm thực. Trải qua bao cuộc đổi thay của thời cuộc, dãy nhà năm xưa nay đã biến thành những chuỗi nhà hàng, cà phê sang trọng, nhưng sức hút của những thương hiệu kem thuở nào vẫn bền bỉ tồn tại.

Nhắc đến mạn hồ Gươm, cũng không thể nào bỏ qua kem Bốn Mùa với hơn nửa thế kỷ gắn bó cùng người dân thủ đô. Quán kem hướng tầm mắt ra mặt nước lộng gió, ghi điểm bởi ly kem bốn màu tượng trưng cho xuân, hạ, thu, đông. Dù ngày nay đã thuộc về thương hiệu Hapro và không gian được mở rộng thành mô hình nhà hàng ẩm thực Á - Âu, người ta khi ghé qua vẫn luôn tìm kiếm lại hương vị nhiệt đới năm xưa qua những bức ảnh Hà Nội cổ kính được treo trang trọng trên tường.

Và dĩ nhiên, biểu tượng sáng chói nhất của văn hóa kem Hà Nội không thể không nhắc tới kem Tràng Tiền, chính thức xuất hiện từ năm 1958. Suốt nhiều thập kỷ qua, hình ảnh đoàn người chen chúc đứng ăn kem ngay tại địa chỉ 35 Tràng Tiền bất kể bốn mùa đã trở thành nét văn hóa thị dân vô cùng độc đáo.

Những que kem mát lịm, làm từ nguồn nguyên liệu tự nhiên mộc mạc tan nhanh nơi đầu lưỡi đã cùng người Hà Nội vượt qua những năm tháng gian khó. Từ phương pháp thủ công thuở đầu, Tràng Tiền ngày nay đã phát triển dây chuyền sản xuất và đóng gói tân tiến, làm ra hàng nghìn que kem mỗi ngày để đưa phong vị đặc trưng của đất kinh kỳ đi khắp mọi miền tổ quốc.

Hà Nội hôm nay khoác lên mình tấm áo hiện đại với vô số hàng quán mới mẻ, nhưng mỗi khi cầm trên tay một que kem mộc mạc bên hồ Gươm, ta lại như chạm vào một phần ký ức xưa cũ – bình dị, mát lành và chan chứa hoài niệm.

Đọc tiếp