Nguồn gốc lịch sử và ý nghĩa của ngày Nhà giáo Việt Nam
Từ bản Hiến chương quốc tế chống phương pháp giáo dục lạc hậu đến ngày hội tri ân toàn quốc.

Mùa đông năm 1958, trên dải đất miền Bắc vẫn còn in đậm vết thương chiến tranh, những lớp học từ đồng bằng, vùng cao cho tới giới tuyến Vĩnh Linh đồng loạt rộn rã không khí kỷ niệm. Đó là thời khắc đầu tiên sự kiện Quốc tế Hiến chương các Nhà giáo được tổ chức trang trọng trên toàn miền Bắc, mở ra truyền thống tri ân kéo dài qua nhiều thế hệ.
Ít ai biết rằng, khởi nguồn của sự kiện bắt đầu từ mùa hè năm 1946 tại Paris. Khi đó, các nhà giáo tiến bộ thành lập Liên hiệp quốc tế các công đoàn giáo dục (FISE). Đến năm 1949, tại Warszawa, tổ chức này thông qua "Hiến chương các nhà giáo" gồm 15 chương, xác lập mục tiêu đấu tranh chống các quan điểm phản khoa học, xây dựng nền giáo dục dân chủ và bảo vệ quyền lợi chính đáng cho người làm nghề dạy học.
Trong giai đoạn kháng chiến chống thực dân Pháp, Công đoàn Giáo dục Việt Nam chủ động liên hệ với FISE để tranh thủ sự ủng hộ quốc tế đối với cuộc kháng chiến chính nghĩa, đồng thời quảng bá thành tựu giáo dục cách mạng. Mùa xuân năm 1953, đoàn đại biểu do Thứ trưởng Bộ Quốc gia Giáo dục Nguyễn Khánh Toàn dẫn đầu tham dự hội nghị tại Vienna (Áo), chính thức gia nhập tổ chức này. Đến hội nghị cuối tháng 8 năm 1957 với 57 quốc gia tham dự, FISE quyết định chọn ngày 20 tháng 11 làm ngày Quốc tế Hiến chương các nhà giáo.
Sau lễ kỷ niệm đầu tiên năm 1958, phong trào lan rộng tới vùng giải phóng miền Nam. Các tiểu ban giáo dục phát hành tập san chuyên đề, động viên tinh thần giáo viên kháng chiến cũng như người dạy học tại vùng tạm chiếm.

Sau ngày đất nước thống nhất, sự kiện chuyển hóa thành ngày hội của toàn ngành. Ngày 28 tháng 9 năm 1982, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định số 167/HĐBT, chính thức xác lập ngày 20 tháng 11 hằng năm là Ngày Nhà giáo Việt Nam. Ngày 20 tháng 11 năm 1982, buổi lễ đầu tiên mang tên gọi mới được tổ chức long trọng trên phạm vi toàn quốc.
Ngày nay, dịp kỷ niệm không chỉ là thời điểm học sinh gửi lời tri ân, tặng hoa, làm thiệp hay vẽ báo tường để bày tỏ lòng kính trọng với các thầy cô giáo, mà còn là mốc định kỳ để toàn ngành giáo dục tổng kết, đánh giá lại các hoạt động trồng người.