Thứ Tư, 18 tháng 11, 2026

Người đàn ông Hà Lan và hành trình hai thập kỷ nặng lòng với sơn mài Việt

Từ thợ phụ học việc đến dự án sắp đặt quy mô tại Hà Nội, John Schevers chọn cách trao đi năng lượng sáng tạo qua từng lớp màu thời gian.

Nguyễn Tùng Linh18 tháng 11, 20263 phút đọc

Gõ cửa xưởng vẽ đến lần thứ ba mới nhận được cái gật đầu, kèm điều kiện kèm cặp tiếng Anh cho hàng trăm sinh viên mỹ thuật. Đó là mùa đông năm 2004 tại Hà Nội, khi John Schevers quyết định xắn tay áo làm một người thợ phụ việc không lương suốt ba tháng ròng để học từng kỹ thuật mài, ủ then, thếp bạc. Hơn hai thập kỷ trôi qua kể từ ngày đón cô con gái đầu lòng cất tiếng khóc chào đời tại thủ đô, mối gắn bó giữa người nghệ sĩ gốc Hà Lan với chất liệu truyền thống Việt Nam vẫn bền bỉ như lớp son then sau nhiều lần thử thách.

Chặng đường tìm về tĩnh lặng

Trước chuyến đi tình nguyện cùng gia đình nhỏ tại Huế vào năm 2003, người nghệ sĩ tốt nghiệp ngành thiết kế đồ họa tại Eindhoven vốn đã mê mẩn các nền văn hóa cổ. Những nét vẽ trầm mặc, biến ảo trên tranh của họa sĩ Trịnh Tuân tại các phòng trưng bày ở Hà Nội đã khơi dậy trí tò mò mãnh liệt trong ông.

Sau quãng thời gian học nghề ngắn ngủi nhưng sâu sắc, ông rời Việt Nam sang Canada định cư. Khoảng cách địa lý nửa vòng trái đất không ngăn được dòng chảy sáng tạo. Họa sĩ Trịnh Tuân đều đặn đóng gói từng kiện vật liệu gửi sang tận nơi cho người bạn phương xa. Giữa nhịp sống thường nhật với công việc thiết kế và xây dựng nhà cửa để nuôi dạy các con, gian xưởng nhỏ của John luôn là chốn riêng biệt.

Làm việc với sơn mài đối với ông không đơn thuần là sáng tác mà là một chặng thiền định. Người nghệ sĩ phải hạ nhịp thở, giữ tâm trí lắng dịu, tỉ mỉ đắp từng lớp tạo hình rồi kiên nhẫn chờ đợi bề mặt biến chuyển. Sự huyền ảo của màu sắc chồng lớp chính là tấm gương phản chiếu hành trình đi tìm lại bản ngã bên trong.

Cho đi để nối dài ngọn lửa đam mê

Quan niệm sáng tạo của John Schevers luôn hướng về sự sẻ chia vô điều kiện. Dù trung thành với hội họa trừu tượng và không chạy theo thị hiếu mua bán thông thường, ông luôn trân trọng những tâm hồn đồng điệu. Nhiều tác phẩm được ông gửi tặng cho những người thực sự cảm nhận được vẻ đẹp của chúng.

Trở lại thủ đô lần này để tham gia chuỗi sự kiện Hanoi Art Connecting cùng dự án lưu trú nghệ thuật kéo dài hơn ba tháng tại Trường đại học Mỹ thuật công nghiệp, ông tiếp tục hiện thực hóa tinh thần ấy. Tác phẩm sắp đặt quy mô lớn mang tên Seeds of Witness (Hạt mầm chứng nhân) chiếm trọn không gian phòng trưng bày của trường, mở cửa cho công chúng tự do bước vào trải nghiệm. Tác phẩm được xây dựng từ chính ngôn ngữ cốt lõi của sơn mài: tính kiên nhẫn, hiệu quả bề mặt và cấu trúc tầng lớp, tượng trưng cho ký ức, sự tiếp nối và tái sinh.

Suốt thời gian lưu trú, người nghệ sĩ ngoài sáu mươi tuổi miệt mài đứng cạnh các bạn trẻ. Từng kinh nghiệm chắt lọc sau mười năm chu du khắp các lục địa, kỹ thuật xử lý bề mặt gốm gom góp từ Hy Lạp hay các thủ pháp tạo hình cá nhân đều được ông truyền đạt trọn vẹn.

Phía trước vẫn là kế hoạch cho một triển lãm sơn mài cá nhân tại Việt Nam trong hai năm tới, cùng các bài giảng nghệ thuật trực tuyến kết nối Hà Nội với thế giới. Nghệ thuật, sau cùng, là hành trình gieo mầm và đánh thức sự tò mò trong tâm can người khác. Khi ngọn lửa sáng tạo được trao truyền bằng cả trái tim, vẻ đẹp ấy sẽ không bao giờ tàn phai.

nghệ thuậtsơn mài Việt NamJohn Scheversphong cách sốngcảm hứng sáng tạo